Təbiət insanın ona necə yanaşdığını unutmur. Qorunan hər ağacda, təmiz saxlanılan hər sahədə, yaşıllığa çevrilən hər məkanda insan əməyinin görünməz, lakin dəyərli izi yaşayır. Təbiətin keşiyində dayanmaq isə sadəcə vəzifə deyil, böyük məsuliyyət və mənəvi bağlılıq tələb edən bir missiyadır.
Bu missiyanın məsuliyyətini daşıyan insanlardan biri də Rafiq Ədilovdur. Hazırda 1 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin rəisi kimi fəaliyyət göstərən Rafiq Ədilov üçün təbiətin qorunması yalnız iş öhdəliyi deyil, gələcəyə münasibətin ifadəsidir. Rəhbərlik etdiyi idarənin fəaliyyət zonası Lənkəran, Astara, Lerik, Masallı, Yardımlı və Cəlilabad rayonlarını əhatə edir.
Rafiq Ədilovun ekologiya sahəsində fəaliyyəti yeni deyil. Onun bu istiqamətdə peşəkar fəaliyyəti əvvəlcə Bakı şəhərində 11 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsində çalışdığı dövrdən başlayıb. 2021-ci ildə isə o, 8 saylı Mingəçevir Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinə rəis təyin olunub. Beləliklə, onun fəaliyyəti müxtəlif illərdə fərqli regionlarda ekoloji nəzarət və idarəçilik təcrübəsi ilə zənginləşib.
Onun fəaliyyət yoluna nəzər saldıqda bir məqam xüsusilə diqqət çəkir: ekologiya sahəsində məsuliyyət, prinsipiallıq və təbiətə həssas münasibət bir-birini tamamlayan anlayışlar kimi ön plana çıxır. Çünki bu sahədə görülən hər işin nəticəsi yalnız bu günə deyil, sabahın insanına da təsir edir.
Rafiq Ədilovun rəhbərlik etdiyi regional ərazi geniş və məsuliyyətli bir coğrafiyanı əhatə edir. Lənkəranın zəngin təbiətindən Astaranın yaşıllıqlarına, Lerikin dağ mənzərələrindən Masallı, Yardımlı və Cəlilabadın təbii sərvətlərinə qədər bu bölgənin hər qarışında qorunmağa ehtiyacı olan bir təbiət əmanəti var. Bu əmanətin keşiyində dayanmaq isə böyük diqqət, səbir və fədakarlıq tələb edir.
Əsl rəhbərlik bəzən böyük sözlərdə deyil, gündəlik görülən işlərdə özünü göstərir. Təbiətin qorunması istiqamətində atılan hər addım, ekoloji qaydalara əməl olunmasına göstərilən hər tələbkarlıq, insanlarda təbiətə məsuliyyətli münasibətin formalaşdırılması üçün görülən hər iş cəmiyyət üçün əhəmiyyət daşıyır.
Bunun bariz nümunələrindən biri 2026-cı ilin iyulunda Masallının Qəriblər kəndində yerləşən “Park Masallı” restoranının ərazisində baş verən hadisə ilə bağlı araşdırma oldu. Ərazidə 9 tuya ağacının qanunsuz olaraq kökündən çıxarılması və yerinin dəyişdirilməsi barədə daxil olan məlumat 1 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən yerində araşdırılıb və fakt təsdiqini tapıb. Araşdırmanın nəticəsi olaraq akt tərtib edilib, restoranın icraçı direktoru barəsində inzibati protokol hazırlanıb və 4 000 manat məbləğində cərimə tətbiqi istiqamətində tədbirlər görülüb. Bununla yanaşı, köçürülmüş ağacların yerinə yeni tinglər əkilib, onların qulluq və mühafizəsi ilə bağlı ekoloji tələb verilib.
Bu hadisənin diqqət çəkən tərəfi yalnız inzibati tədbirin görülməsi deyil. Burada təbiətə vurulmuş zərərin mümkün qədər bərpa edilməsinə də diqqət yetirilməsi xüsusi məna daşıyır. Çünki bir ağacı qorumaq yalnız onu kökündən çıxarılmaqdan xilas etmək deyil, həm də yaşıllığın davamlılığını təmin etməkdir.
Rafiq Ədilovun fəaliyyətində ekoloji maarifləndirməyə verilən önəm də xüsusi qeyd olunmağa layiqdir. Çünki təbiəti qorumağın ən etibarlı yolu yalnız qaydalara nəzarət etmək deyil, insanlarda təbiət sevgisini və məsuliyyət hissini gücləndirməkdir. Ağacın, suyun, torpağın və canlı aləmin dəyərini anlayan insan təbiətə daha böyük qayğı ilə yanaşır.
Bu baxımdan onun fəaliyyətində ekoloji maarifləndirmə istiqamətindəki işlər də ayrıca yer tutur. 2025-ci ilin aprelində Yeni Klinikada tibbi tullantıların idarə olunması ilə bağlı keçirilən maarifləndirici tədbirdə Rafiq Ədilov həmin dövrdə Ətraf Mühitdən İstifadənin Tənzimlənməsi, Mətbuatla İş və Ekoloji Maarifləndirmə sektorunun müdiri kimi çıxış edib. Görüşdə tibbi tullantıların düzgün toplanması, saxlanması, emalı, zərərsizləşdirilməsi və ətraf mühit üçün təhlükəsiz idarə olunması məsələləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.
Bu cür fəaliyyət bir daha göstərir ki, ekologiya yalnız meşə, ağac və yaşıllıq məsələsi deyil. Ekologiya həm də gündəlik həyatımızın hər sahəsində ətraf mühitə məsuliyyətli münasibət formalaşdırmaqdır. Tullantının düzgün idarə olunmasından tutmuş bir ağacın qorunmasına qədər hər addım böyük ekoloji mədəniyyətin bir parçasıdır.
Bu gün ekologiya qarşısında dayanan vəzifələr hər zamankından daha böyükdür. Yaşıllıqların qorunması, təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə, ətraf mühitin mühafizəsi və ekoloji mədəniyyətin yüksəldilməsi gələcək nəsillər qarşısında borcumuzdur. Bu istiqamətdə çalışan insanların əməyinin əsl qiyməti də illər keçdikcə daha aydın görünür.
Rafiq Ədilovun adı da məhz belə bir məsuliyyət yolunun fonunda görünür — təbiətin keşiyində, yaşıl dünyanın qorunması naminə çalışan bir rəhbər kimi.
Bəlkə də təbiətə xidmətin ən gözəl tərəfi budur: insan gördüyü işin bəhrəsini həmişə özü görməyə bilər. Bu gün qorunan bir ağacın kölgəsində illər sonra başqa bir nəsil dayanacaq. Bu gün qorunan təbiət sabah başqa insanların nəfəsi olacaq.
Və insanın həyatda qoyduğu ən qiymətli izlərdən biri də məhz budur — özündən sonra daha yaşıl, daha təmiz və daha gözəl bir dünya üçün atdığı addımlar.
Rafiq Ədilovun təbiətin keşiyindəki fəaliyyət yoluna da bu prizmadan baxmaq mümkündür: məsuliyyətlə görülən iş, təbiətə göstərilən hörmət və gələcəyə yönələn yaşıl düşüncə.
Çünki təbiəti qorumaq əslində gələcəyi qorumaqdır.
Təbiətin keşiyində dayanan hər insan isə gələcəyin keşiyində dayanır.
Famil Kəngərli
